Η χαμένη άνοιξη

Η χαμένη άνοιξη είναι το πρώτο μέρος της ανολοκλήρωτης τριλογίας Δίσεχτα χρόνια του Στρατή Τσίρκα, αλλά τελικά αποτελεί το κύκνειο άσμα του. Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη Ωροσκόπιο και Κλεψύδρα. Τα κύρια πρόσωπα του βιβλίου, ο Αντρέας, η Φλώρα και η Ματθίλδη, μπλέκονται σε ένα γαϊτανάκι έρωτα, πολιτικής και παράνοιας. Η αφήγηση δυνατή, με ένα ιδιαίτερο ύφος από τη μέση περίπου του βιβλίου, όταν αναφέρεται στη Φλώρα, η οποία οδεύει ολοταχώς προς την τρέλα, αφού πλέον δεν μπορεί να κάνει το γλάρο μέσα στο κεφάλι της να ησυχάσει. Ειδικά το κεφάλαιο ΧΙΙΙ είναι συνταρακτικό! Όλη η ιστορία δίνεται ως χρονογράφημα των Ιουλιανών του 1965 και καταλήγει στην κηδεία του Σωτήρη Πέτρουλα, με ένα κρεσέντο συναισθημάτων που ξεχειλίζουν την ψυχή.

Πέρα από την πολιτική τοποθέτηση του βιβλίου, πρόκειται για ένα εξαιρετικό λογοτεχνικό δημιούργημα, με πολύ έντονο ρυθμό και αριστουργηματική αφήγηση.

Η χαμένη άνοιξη
Στρατής Τσίρκας
Εκδόσεις Κέδρος 1976
36η έκδοση 2005

Κατηγορίες: βιβλία | Ετικέτες: , | Γράψτε σχόλιο

A Universe from Nothing

Ο Lawrence Krauss είναι θεωρητικός φυσικός στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα. Σε αυτό το βιβλίο καταπιάνεται με ένα πανάρχαιο ερώτημα: Γιατί υπάρχει Κάτι αντί για Τίποτα; Ή αλλιώς: Γιατί -καλύτερα πώς- δημιουργήθηκε το Σύμπαν; Παραθέτοντας τις τελευταίες ανακαλύψεις της Κοσμολογίας, αλλά και τη θαυμαστή πορεία της επιστημονικής σκέψης μέχρι σήμερα, καταλήγει στην επικρατούσα θέση: Το Σύμπαν δημιουργήθηκε από το καθαρό Τίποτα! Η ύλη, η ενέργεια, ο χώρος, ο χρόνος, ακόμα και οι ίδιοι οι νόμοι της φύσης είναι αποτέλεσμα κβαντικών διαταραχών και ασυμμετριών.

Πρόκειται για ένα πολύ καλό βιβλίο εκλαϊκευμένης επιστήμης, που έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις στις ΗΠΑ. Ωστόσο, φαίνεται ξεκάθαρα πως γράφτηκε περισσότερο ως αντεπιχείρημα στη θεωρία του ευφυούς σχεδιασμού των δημιουργιστών, παρά ως ένα βιβλίο διάδοσης της επιστημονικής γνώσης. Είναι γνωστή βέβαια η διαμάχη αθεϊστών-δημιουργηστών στις ΗΠΑ. Πάντως, είναι γενικά ένα ευκολοδιάβαστο και αξιοδιάβαστο βιβλίο.

A Universe from Nothing
Why there is something rather than nothing
Lawrence M. Krauss
Free Press 2012

Κατηγορίες: βιβλία | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Έτσι κάνουν όλες

Συμβαίνει κάποιες λίγες φορές, να διαβάζεις ένα βιβλίο και να μένεις άναυδος. Να μην πιστεύεις ότι ένας συγγραφέας μπορεί να γράφει με τέτοιον τρόπο. Και ένα ευχάριστο συναίσθημα σε κατακλύζει όταν διαβάζεις σε ένα βιβλίο κομμάτια άλλων βιβλίων, ακόμα και αποσπάσματα επιστημονικών δημοσιευμάτων, τόσο αριστοτεχνικά πλεγμένα μεταξύ τους, μέσα από μια αφήγηση μεταξύ Ζορμπά και Ντοστογιέφσκι. Κάποια βιβλία είναι εντελώς αναπάντεχα!

Δεν ήξερα το Μίμη Ανδρουλάκη ως συγγραφέα. Το Έτσι κάνουν όλες είναι μια αφήγηση για τη ζωή, ιδωμένη μέσα από τη Γυναίκα. Οικονομία, κοινωνιολογία, νευροβιολογία, φυσιολογία, ψυχολογία, Νίκος Καζαντζάκης. Όλες οι πτυχές της ανθρώπινης προσωπικότητας, όλη η Αλήθεια της γυναικείας ερωτικής φύσης, η αντρική Φιλία, εξιστορούνται με την κρητική τρέλα του Μίμη Ανδρουλάκη.

“…το κάνω με βιάση, πετώ τις λέξεις στο χαρτί όπως βγαίνουν από μέσα μου, ηφαιστειακά, δίχως να νοιάζομαι για μορφική τελειότητα, μες στον χαμό…”

Ο «Νοστράδαμος» της παγκόσμιας οικονομίας βρίσκεται αναίσθητος στο υπόγειο του εξοχικού του και καταλήγει στην εντατική. Ξυπνάει από το βαθύ κώμα με τη βοήθεια μιας νοσοκόμας. Και ο καλός του φίλος αφηγείται τη ζωή τους, από τη γνωριμία τους το 1968 μέχρι σήμερα, με αρκετά αυτοβιογραφικά στοιχεία και «πραγματικά» γεγονότα.

Το Έτσι κάνουν όλες ήταν μια ευχάριστη έκπληξη. Ένα βαθιά ανθρώπινο βιβλίο, απελπιστικά υλιστικό, ορθολογικά φαντασιόπληκτο, αναλυτικά συνθετικό. Εξυμνεί την Ανθρώπινη φύση και λατρεύει το ξόανο της Πανάρχαιας Ζωοδότρας Θεότητας.

Έτσι κάνουν όλες
Ο ερωτικός βίος του καθηγητή «Νοστράδαμου»
Μίμης Ανδρουλάκης
Εκδόσεις Καστανιώτη 2011

Κατηγορίες: βιβλία | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Τρελός παπάς τον βάφτισε…

“…The Breivik case highlights two popular misconceptions. First, that outrageous crimes must mean mental illness. [...] The second misconception is that the purpose of psychiatry is to “get people off”. In the UK, however, if you commit murder and want to spend as little time in detention as you can, putting forward a mental illness defense may mean that you will spend more—not fewer—years behind bars…”

Ο Simon Wessely από το Department of Psychological Medicine, Institute of Psychiatry, King’s College London Weston Education Centre, παρουσιάζει τη γνώμη του για την περίπτωση του Anders Breivik, του (τρελού;) δολοφόνου της Utøya, που σόκαρε τον κόσμο με τη δολοφονία δεκάδων ανθρώπων στη Νορβηγία. Μεγάλη συζήτηση εξακολουθεί να γίνεται για το αν ο Breivik είναι ψυχικά ασθενής, σε μια χώρα με το καλύτερο σύστημα ψυχικής υγείας στον κόσμο, αλλά και με μεγάλη ανοχή των ανθρώπων με προβλήματα ψυχικής υγείας. Είναι ο Breivik πραγματικά σχιζοφρενής; Η σχιζοφρένεια διαγιγνώσκεται από τα συμπτώματα και τα κίνητρα και όχι από το αποτέλεσμα μιας πράξης. Επίσης, το να δηλώσει η υπεράσπιση στο δικαστήριο σχιζοφρένεια μειώνει ή μήπως αυξάνει τα χρόνια εγκλεισμού (αν όχι σε φυλακή, τουλάχιστον σε ένα ίδρυμα);

Anders Breivik, the public, and psychiatry. Simon Wessely. The Lancet – 28 April 2012 (Vol. 379, Issue 9826, Pages 1563-1564)
DOI: 10.1016/S0140-6736(12)60655-2

Κατηγορίες: ιατρική, papers | Γράψτε σχόλιο

Άλλα λόγια…

“…Being different from European and American nations, most
Japanese people are middle-sized. [...] Difference in diet, level of stress, etc can certainly produce a bizarre distribution of data specific to Japanese people…”

Συνεχίζεται η ιστορία με τον Fujii, ο οποίος στο προηγούμενο τεύχος του Anaesthesia ξεμπροστιάστηκε για επιστημονική απάτη. Στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού δημοσιεύεται επιστολή του, με την οποία προσπαθεί να δικαιολογηθεί. Τι ότι οι Γιαπωνέζοι (βασικά οι Γιαπωνέζες) είναι μικρόσωμος λαός ισχυρίζεται και αποκλίνουν από την κανονική κατανομή, τι ότι μόνος του έκανε τα πειράματα στα ζώα, τι ότι το νοσοκομείο που δούλευε δεν είχε δική του επιτροπή ηθικής…

Σε ό,τι αφορά στη δική μας έρευνα αναφέρει το αόριστο:

The diaphragm is the most important muscle in the respiratory pump. Since publishing our first laboratory report [6], we have studied the effects of several drugs, such as phospodiesterase-3 inhibitors, calcium channel blockades, benzodiazepines, and others, on diaphragmatic contractility in animals. All measurements (including haemodynamics, blood gas tensions, trans-diaphragmatic pressure and integrated activity of the diaphragm) and analyses of data obtained from the experiments were performed by myself and colleagues (co-authors), and this can be proved by them.

Και τελειώνει την επιστολή του με το ανεπανάληπτο:

The only thing I can say is that we performed the tests over years with full honesty and integrity. Additionally, I did not write these articles alone, and some of data were collected by others as well.

Το τελευταίο μού θυμίζει:

  1. «Μαζί τα φάγαμε».
  2. «Μαζί αγοράσαμε τα υποβρύχια στο ΚΥΣΕΑ».

Πάντως, η απάντηση του περιοδικού ήταν λακωνική και άκρως δηκτική. Η στατιστική ανάλυση που κατέδειξε την απάτη βρίσκει εφαρμογή παντού στο σύμπαν: από τα υποατομικά σωματίδια έως τα γαλαξιακά σμήνη (συμπεριλαμβανομένων των Γιαπωνέζων!). Και καταλήγει:

Access to Dr Fujii’s original data would help us confirm the veracity or otherwise of his claims.

Για να δούμε; Θα δεχτεί ο Fujii να δώσει τα πρωτογενή δεδομένα του για έλεγχο;

Correspondence. The analysis of 168 randomised controlled trials to test data integrity. Y. Fujii. Article first published online: 18 APR 2012
DOI: 10.1111/j.1365-2044.2012.07189.x

Correspondence. A reply. J.B. Carlisle, J.J. Pandit Editor, S.M. Yentis Editor-in-Chief. Article first published online: 18 APR 2012
DOI: 10.1111/j.1365-2044.2012.07190.x

Κατηγορίες: evidence based science, αναισθησιολογία, papers | Γράψτε σχόλιο

Καθρέφτη καθρεφτάκι μου!

“…While lower mirror neuron activity has been reported in autism, the present research showed that mirror neuron activity is elevated among patients with schizophrenia and active psychosis…”

Οι mirror neurons (θα προσπαθήσω να μεταφράσω νευρώνες-καθρέφτες) ήταν μια μεγάλη ανακάλυψη για τις νευροεπιστήμες. Παρατηρήθηκαν πρώτη φορά σε πιθήκους και αργότερα βρέθηκαν και στον άνθρωπο. Πρόκειται για νευρώνες στη σωματοκινητική περιοχή του φλοιού του εγκεφάλου, οι οποίοι ενεργοποιούνται όταν θέλουμε να κάνουμε κάποια κίνηση, αλλά (κι εδώ είναι το εντυπωσιακό) ενεργοποιούνται, σε χαμηλότερο βαθμό, όταν βλέπουμε κάποιον άλλον να κάνει την ίδια κίνηση που ελέγχουν αυτοί οι νευρώνες. Είναι σαν να «καθρεφτίζεται» η κίνηση που βλέπουμε να κάνει κάποιος άλλος σε αυτούς τους νευρώνες (έτσι πήραν και το όνομά τους).

Χαμηλή λειτουργία αυτών των νευρώνων είχε παρατηρηθεί σε σχιζοφρενείς και αυτιστικούς ασθενείς. Έτσι, τέτοιοι ασθενείς αδυνατούν να «διαβάσουν» τον εγκέφαλο των άλλων, να μπουν στη θέση του και να «συμπάσχουν». Ωστόσο, μία νέα έρευνα δημοσιεύτηκε στο Psychiatry Research: Neuroimaging. Οι ερευνητές βρήκαν ότι σε σχιζοφρενείς αυτοί οι νευρώνες υπερλειτουργούν, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με την μέχρι τώρα ισχύουσα θεωρία.

Laurie M. McCormick, Michael C. Brumm, Janelle N. Beadle, Sergio Paradiso, Thoru Yamada, Nancy Andreasen, Mirror neuron function, psychosis, and empathy in schizophrenia, Psychiatry Research: Neuroimaging, Available online 16 April 2012, ISSN 0925-4927, 10.1016/j.pscychresns.2012.01.004.

Κατηγορίες: νευροεπιστήμες, papers | Γράψτε σχόλιο

Μακάριοι οι μετανοούντες;

“…According to Jesus, there is simply no way to avoid going to hell, for the amplification of the commandment ‘Thou shalt not commit adultery’ is impossible to obey. Human beings are just so constructed that they respond to sexual stimuli. [...] Of course, but I forget: that’s what Jesus is all about. While we will inevitably fail, he is there to save us…”

Ο Eric MacDonald είναι ένας πρώην Αγγλικανός ιερέας, ο οποίος αποποιήθηκε τον πρότερο εν Θεώ βίο του και έγινε άθεος. Στην απόφαση αυτή τον οδήγησε η ασθένεια της γυναίκας του. Βρέθηκε μπλεγμένος, καθώς βοήθησε τη γυναίκα του να πεθάνει στη Ζυρίχη, όπου βρισκόταν στην τελική φάση της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Τώρα, μέσα από το blog Choice in Dying, αγωνίζεται για τη νομιμοποίηση της υποβοηθούμενης ευθανασίας.

Οι άνθρωποι που είναι φανατικοί θρήσκοι ή -ακόμα περισσότερο- υπηρετούν μια θρησκεία, όταν γίνουν άθεοι, έχω την εντύπωση ότι γίνονται φανατικοί. Στο post On the perfection of Jesus’ moral teaching ο Eric MacDonald εξηγεί γιατί η επί του όρους ομιλία του Ιησού στερείται ηθικής. Με επιχειρηματολογία φτηνή, με μεγάλη δόση οργής και αρκετή στρέβλωση (μπλέκοντας μέσα ακόμη και ψήγματα εξέλιξης) προσπαθεί να αποδείξει ότι ο Ιησούς ήταν κάθε άλλο παρά ηθικός.

Πώς αλλάζει ο άνθρωπος, ε;

Κατηγορίες: θρησκεία, σχολιασμοί | Γράψτε σχόλιο

Λωξάντρα

Είναι μεγάλη τύχη σ’ αυτή τη ζωή να βρίσκεις έναν άνθρωπο σαν τη Λωξάντρα. Ένα ιστιοφόρο με πάντα φουσκωμένα τα πανιά. Ένα καταφύγιο σε κάθε δύσκολη στιγμή. Έναν άνθρωπο-στύλο που τα βάζει με όλους, ακόμα και με την Παναΐα. Όταν η Λωξάντρα κάνει τάμα στην Μπαλουκλιώτισσα, η Παναγία τρομάζει. Και πάντα της κάνει το χατήρι!

“…«Άντε, Σουλτάνα», είπε, «πάρε τον Ταρνανά και πηγαίνετε ν’ ανοίξετε το τραπέζι. Ανάψτε τη σόμπα στην τραπεζαρία και αερίστε ύστερα την κάμαρα. Άντε, μπρε Ταρνανά, κουνήσου!»…”

Η Λωξάντρα είναι ένα πανανθρώπινο σύμβολο του ελληνισμού της Πόλης, ένας θηλυκός Καπετάν-Μιχάλης, μια Γυναίκα-Μάνα-Γιαγιά της Ανθρωπότητας. Η Μαρία Ιορδανίδου, μέσα από αυθεντικούς διαλόγους, τη γλώσσα της Πόλης (αμάλγαμα ελληνικών και τουρκικών) και χαρακτήρες συναρπαστικούς, ζωντανεύει την περίοδο μέχρι τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Λωξάντρα, αν και μισεί τα «αγαρηνά σκυλιά» (που τα βλέπει σαν ένα μακρινό καιρικό φαινόμενο που δεν την ακουμπά), είναι φίλη με όλους τους Τούρκους της Πόλης, τους Κούρδους, τους Αρμένηδες. Ένας άνθρωπος που σταύρωνε και διαολόστελνε τους πάντες, ακόμα και τα σκυλόγατα, ακόμα και τα αερικά. Ένας άνθρωπος που δέχεται τη ζωή όπως είναι, γιατί «έτσι είναι». Ένας άνθρωπος που με όπλο την κουτάλα της κουζίνας μοιράζει εντολές και ρουφάει τη ζωή όπου κι αν πατάει τα πόδια της.

Είμαι τυχερός που γνώρισα τη Γιαγιά, μια Λωξάντρα Κρητικιά.

Λωξάντρα
Μαρία Ιορδανίδου
Βιβλιοπωλείον της Εστίας 2010
Το Βήμα 2011

Κατηγορίες: βιβλία | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

The Blind Watchmaker

Μπορεί η ζωή στον πλανήτη Γη να είναι αποτέλεσμα καθαρά τύχης; Ποιες είναι οι πιθανότητες ένας ανεμοστρόβιλος να «κατασκευάσει» ένα αεροπλάνο, σηκώνοντας και στροβιλίζοντας τα κομμάτια που το αποτελούν; Μπορεί από τύχη να φυτρώσει μια προβοσκίδα ελέφαντα σε ένα χταπόδι;

Σε αυτό το βιβλίο ο Richard Dawkins εξηγεί κάτι που στον πολύ κόσμο είναι δυσνόητο: την έννοια της πιθανότητας και πώς μπορεί ένας τυφλός ωρολογοποιός (η φυσική επιλογή) να φτάσει σε τόσο υψηλό επίπεδο πολυπλοκότητας της έμβιας ύλης. Πάντα αναλυτικός και με πάμπολλα παραδείγματα, αλληγορίες και παραβολές, ο μεγάλος αυτός εξελικτικός βιολόγος δίνει στον κόσμο άλλο ένα μνημειώδες έργο-ελεγεία στην Εξέλιξη.

Το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε το 1986. Τότε ο συγγραφέας παρουσίασε για πρώτη φορά ένα πρόγραμμα σε ηλεκτρονικό υπολογιστή (Mac) προσομοίωσης μεταλλάξεων και φυσικής επιλογής. Ο υπολογιστής παράγει τυχαία μεταλλάξεις και ο χειριστής (παίζοντας το ρόλο της φυσικής επιλογής) επιλέγει τις βιομορφές που θέλει και έτσι κατευθύνει την εξελικτική πορεία. Από τότε, το πρόγραμμα άλλαξε αρκετά, νέα γονίδια προστέθηκαν, βελτιώθηκε, έγινε πιο πολύπλοκο και σήμερα μπορείτε να το βρείτε online στο site Blind Watchmaker Applet. Έχει ενδιαφέρον να παίξετε λίγο με το πρόγραμμα (γραμμένο σε java). Εγώ πάντως, ύστερα από 226 γενιές, κατάφερα να φτιάξω κάτι σαν όρθιο λαγουδάκι (τα αυτιά τα πέτυχα!).

The Blind Watchmaker
Richard Dawkins
Penguin Books 2006
First published by Longman 1986

Κατηγορίες: βιβλία | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Επαναλήψεις

Η στατιστική, θέλουμε-δε θέλουμε, είναι το μόνο εργαλείο που έχουμε για να πλησιάσουμε όσο μπορούμε την επιστημονική αλήθεια. Η κακή χρήση του εργαλείου δεν πρέπει να καταδικάζει το εργαλείο αυτό καθεαυτό. Η κακή χρήση της στατιστικής σε πολλές περιπτώσεις ευθύνεται για την κακή φήμη που έχει, ακόμα και στις τάξεις των επιστημόνων. Υπάρχει λοιπόν ανάγκη κάθε επιστήμονας να ελέγχει την ορθότητα των μετρήσεών του και των αποτελεσμάτων που εξάγει κάθε φορά, αλλά κυρίως των ερμηνειών που δίνει σε αυτά τα αποτελέσματα.

“…as with other methodological advances, the improvements to biological understanding they provide depend crucially on them being applied and interpreted correctly.”

Σε αυτό το άρθρο του περιοδικού PLoS Pathogens παρουσιάζεται η κακή χρήση της στατιστικής σε δημοσιεύματα σε -ακόμα και πολύ καλά- περιοδικά παρασιτολογίας. Επίσης, προτείνονται τρόποι αποφυγής τέτοιων σκοπέλων. Το άρθρο καταπιάνεται με το πρόβλημα των επαναλαμβανόμενων μετρήσεων στο ίδιο υποκείμενο, ένα πρόβλημα που συναντάται σε όλες τις βιολογικές επιστήμες και, από προσωπική πείρα, διαπιστώνω ότι σε μερικές περιπτώσεις είναι εξαιρετικά δύσκολο να γίνει κατανοητό. Ο εγκέφαλος μερικών -κατά τα άλλα πολύ καλών- επιστημόνων αρνείται πεισματικά να το κατανοήσει.

Μερικά αποσπάσματα από το άρθρο:

In a literature search of papers published in the last three years we found that, of 76 papers using mixed effects models to analyse infection data in seven high impact parasitology journals, only 25% of publications explicitly checked and/or controlled for temporal auto-correlation. This indicates a worrying trend and potentially a major problem with the validity of reported findings.

Advances in statistical methodology should provide important and useful tools for understanding infections and disease in just the same way as do advances in genetic, molecular, and immunological methods. Investing in learning how to effectively use tools, such as mixed effects models, pays by providing robust and novel insight into the roles of hosts and parasites in shaping patterns of disease. However, as with other methodological advances, the improvements to biological understanding they provide depend crucially on them being applied and interpreted correctly. Temporal correlation in time-course data can compromise statistical analyses by increasing the likelihood of false positives, yet this problem has been largely overlooked in parasitology. We strongly support the implementation of more sophisticated statistical analyses in which the assumptions underlying models are fulfilled to safeguard against inaccurate or misleading results and provide a solid foundation from which to progress understanding of disease.

Pollitt LC, Reece SE, Mideo N, Nussey DH, Colegrave N (2012) The Problem of Auto-Correlation in Parasitology. PLoS Pathog 8(4): e1002590. doi:10.1371/journal.ppat.1002590

Κατηγορίες: evidence based science, στατιστική, παρασιτολογία, papers | Γράψτε σχόλιο

Το Άγιο και Ιερό Ευαγγέλιο κατά τον Ματθαίο

Πέρα από κάθε άποψη περί θείου, πέρα από λατρευτικές, θρησκευτικές, θρησκειολογικές, ακόμα και ιστορικές επιστημονικές προσεγγίσεις, το ευαγγέλιο του Ματθαίου είναι καταφυγή ηθικής, στήριγμα παρηγορητικό, ανακούφιση ψυχής για πολλούς ανθρώπους. Λογοτεχνικά φτωχό, αλλά με έντονο συναίσθημα και πλήρες ψυχικής έξαρσης μέσα στην απλότητά του, θεωρείται το πρώτο ευαγγέλιο που γράφτηκε στα αραμαϊκά και μετά στα ελληνικά. Η επί του όρους ομιλία, ίσως το ομορφότερο και πιο ανθρώπινο μέρος ολόκληρης της Αγίας Γραφής, παρουσιάζεται γλαφυρά, ενώ οι πολλές παραβολές του Χριστού φαίνεται πως έχουν περιληφθεί σκόπιμα για την καλύτερα διάδοση της διδασκαλίας του.

Η μετάφραση του Ντίνου Χριστιανόπουλου είναι ένα τιτάνιο έργο, από ένα κείμενο δύσκολο, που αποδίδει απλά, ρεαλιστικά και εναργώς το νόημα του ευαγγελίου. Κάτι που δεν έκανε ποτέ η ελληνική εκκλησία.

Το Άγιο και Ιερό Ευαγγέλιο κατά τον Ματθαίο
Μετάφραση: Ντίνος Χριστιανόπουλος
Εκδόσεις Ιανός 2012

Κατηγορίες: βιβλία | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Εναντίον

Είμαι εναντίον των βραβείων γιατί μειώνουν την αξιοπρέπεια του ανθρώπου. Βραβεύω σημαίνει αναγνωρίζω την αξία κάποιου κατωτέρου μου και κάποτε θα πρέπει να απαλλαγούμε από τη συγκατάβαση των μεγάλων. Παίρνω βραβείο σημαίνει παραδέχομαι πνευματικά αφεντικά και κάποτε θα πρέπει να διώξουμε τα αφεντικά από τη ζωή μας.

Εναντίον
Ντίνος Χριστιανόπουλος
Εκδόσεις Ιανός 2012

Κατηγορίες: βιβλία | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Μεταγραφές

Πριν από καιρό γνώρισα έναν Βέλγο συνάδελφο. Το όνομά του ήταν Stijn. Πώς; Stijn! Έτσι το είδα γραμμένο. Δυσκολευόμουν να το προφέρω. Στιν; Στάιν; Στιζν; Αποφάσισα να τον φωνάζω Στιν. Δεν με διόρθωσε (από ευγένεια μάλλον), οπότε συνέχισα να των αποκαλώ έτσι. Αργότερα, πέρασα αρκετό καιρό μαζί του στην Κτηνιατρική Σχολή της Γάνδης, όπου άκουσα άλλους να τον φωνάζουν Στεν! Μάλιστα, κάτι σαν Στέ-εν. Πού να το ήξερα; Έπρεπε να γνωρίζω την ολλανδική (φλαμανδική) γραφή; Από τότε ο Στιν έγινε Στεν, αν και κάποιες φορές μού ξεφεύγει το αποτέλεσμα της πρώτης απόπειρας να προφέρω το όνομά του.

“…Γλώσσα (ομιλία) σημαίνει ήχος. Η γλώσσα εξελικτικά αναπτύχθηκε για να μεταβιβάζεται πληροφορία μέσω ηχητικών κυμάτων…”

Ο Γιάννης Χάρης, πάντα αναλυτικός και απολαυστικός, με πληθώρα παραδειγμάτων, σχολιάζει τη νέα τάση απόδοσης (μεταγραφής) των ξένων κύριων ονομάτων στην ελληνική, στην ανάρτηση ο Κλούνι, ο Πρίσλι και οι Χαρλήδες.

Σε κάθε περίπτωση πρέπει να θυμόμαστε το διαχωρισμό προφορικού-γραπτού λόγου. Γλώσσα (ομιλία) σημαίνει ήχος. Η γλώσσα εξελικτικά αναπτύχθηκε για να μεταβιβάζεται πληροφορία μέσω ηχητικών κυμάτων. Η γραφή αναπτύχθηκε πολύ αργότερα, ως ένα μέσο μόνιμης (λιγότερο ή περισσότερο) αποθήκευσης της πληροφορίας που μετέδιδε η γλώσσα, η οποία όμως δεν μπορούσε να καταγραφεί και απλά χανόταν μετατρεπόμενη σε θερμότητα. Σε κάθε σύστημα γλώσσας υπάρχει μια αντιστοιχία των ήχων (φθόγγων) με τα σύμβολα της γραφής (γράμματα, ιδεογράμματα, κ.λπ.). Η αντιστοίχηση αυτή είναι αυθαίρετη (αξίωμα της γλωσσολογίας). Όταν κάποιος δεν γνωρίζει μια ξένη γλώσσα, πώς μπορεί να πληροφορηθεί μία λέξη αν δεν την ακούσει; Μόνο μέσω της γραφής. Προσέξτε όμως: η ομιλία (ο ήχος μιας λέξης) έχει αποτυπωθεί σε σχήμα (γραφή). Αυτή η γραφή πρέπει να αναγνωσθεί από έναν άλλο άνθρωπο, πιθανώς σε άλλο σύστημα σημείων (σημαδιών), ο οποίος πρέπει να μαντέψει τον ήχο. Σε όλο αυτό το εγκεφαλικό ανδραγάθημα, προσθέστε και την αλλοίωση που υφίσταται ο ήχος, μετατρεπόμενος σε σχήμα και μετά ξανά σε ήχο. Σε κάθε επίπεδο μετατροπής προστίθεται ένα ποσοστό θορύβου (αλλοίωσης της πληροφορίας). Στο τέλος, ο αναγνώστης καλείται να αναπαράξει έναν ήχο τελείως άγνωστό του, για πρώτη φορά. Βράσε ρύζι, δηλαδή.

Και στη δική μου περίπτωση ο Στεν έγινε Στιν -μικρό το κακό. Για προσπάθησε όμως να διαβάσεις τον Grae Cleugh!

Κατηγορίες: γλώσσα | Γράψτε σχόλιο

Η φτήνια τρώει τον αφέντη

Μέσα στον κυκεώνα της οικονομικής κρίσης πλήττεται και κάθε προσπάθεια συνεχιζόμενης εκπαίδευσης. Τα συνέδρια παραπαίουν, τα σεμινάρια μειώνονται δραματικά και ακόμα και τα υποχρεωτικά μαθήματα εκπαίδευσης κινδυνεύουν να σταματήσουν. Ο λόγος διττός: η συμμετοχή είναι ελάχιστη, καθώς το οικονομικό βάρος συμμετοχής σε ένα συνέδριο γίνεται δυσβάσταχτο, αλλά και οι χορηγίες των εταιρειών έχουν πρακτικά μηδενιστεί.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον οι ελληνικές κτηνιατρικές επιστημονικές εταιρείες αγωνίζονται να επιβιώσουν. Το τελευταίο 12ο Πανελλήνιο Κτηνιατρικό Συνέδριο έδειξε ότι παρά τις προσπάθειες, το αποτέλεσμα ήταν φτωχό. Η συμμετοχή μικρή, το επιστημονικό πρόγραμμα φτωχό, η εμπορική έκθεση ισχνή. Κοινή παραδοχή στα πηγαδάκια: «ακόμα και τον καφέ τον πληρώνεις»! Και αλήθεια, χρειάζονταν έξι αίθουσες σε ένα ξενοδοχείο σαν το Hilton για ένα ελληνικό συνέδριο; Ούτε παγκόσμιο να ήταν!

Πιστεύω πως οι οργανωτές τέτοιων συνεδρίων θα πρέπει πλέον να αλλάξουν τακτική. Τα ελληνικά κτηνιατρικά συνέδρια πρέπει να γίνουν πραγματικά επιστημονικές συναντήσεις, και όχι πεδίο αλληλοβαυκαλισμών.

Κατηγορίες: κτηνιατρική, σκέψεις, σχολιασμοί, εκπαίδευση | Γράψτε σχόλιο

Οι αλήθειες των άλλων

Είναι το πρώτο βιβλίο του Νίκου Θέμελη που διαβάζω, και το τελευταίο του πριν φύγει τον περασμένο Αύγουστο. Είναι μια ιστορία που κάνει ένα μεγάλο κύκλο, διατρέχοντας πολλές δεκαετίες, ξεκινώντας από το Λονδίνο, πηγαίνοντας πίσω στη Μικρά Ασία, την εποχή της Μεγάλης Καταστροφής, και επιστρέφει στην Αθήνα, σχεδόν πενήντα χρόνια αργότερα. Καθώς έχω μια ιδιαίτερη σχέση με την Αλήθεια και την αναζήτησή της, ο τίτλος, αλλά και το περιεχόμενο, είναι ελαφρώς παραπλανητικός. Οι αλήθειες δεν είναι πολλές, είναι μία. Η παραδοχή ότι υπάρχουν πολλές αλήθειες οδηγεί σε λογικά αδιέξοδα. Ο τίτλος είναι μεταφορικός: η «αλήθειες» είναι οι απόψεις, οι τρόποι σκέψεις, το σύστημα πεποιθήσεων, τα «πιστεύω» και οι αντιλήψεις των ανθρώπων. Υπό αυτή την οπτική, το βιβλίο είναι μια συλλογή από συγκρούσεις «αληθειών» στην Ελλάδα του περασμένου αιώνα: Τούρκοι, Έλληνες, κομμουνιστές, βασιλόφρονες, γονείς, παιδιά, ομοφυλόφιλοι, εθνικόφρονες, καθηγητές, ιστορικοί. Όλοι έχουν τη δική τους «αλήθεια», που την υπερασπίζονται συχνά έως θανάτου.

Η αφήγηση του Νίκου Θέμελη είναι απλή, παραστατική, ομαλή, αλλά με πολλά σημεία έντασης. Η ζωή του Μανώλη-Μεχμέτ κουβαλάει τα επακόλουθα αυτών των «αληθειών» και μαζί με ένα φοβερό ντοκουμέντο -που κανένας δεν μπορεί να διαχειριστεί- γίνεται η Αλήθεια ενός έθνους που πασχίζει μάταια να βρει ταυτότητα. Το τέλος του βιβλίου είναι το δυνατό του σημείο: ο Ιωακείμ θα προδώσει τις «αλήθειες» του για μια θέση στο Πανεπιστήμιο;

Οι αλήθειες των άλλων είναι ένα καλό βιβλίο που συνδυάζει αφηγηματική δύναμη, ψυχογραφήματα πολλών χαρακτήρων, ξαφνικές αλλαγές στην πλοκή (όπως συμβαίνει στη ζωή) και θίγει ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα του σύγχρονου ελληνικού ψυχισμού: τη συνέχεια του ελληνισμού μέσα στους αιώνες.

Οι αλήθειες των άλλων
Νίκος Θέμελης
Εκδόσεις Κέδρος 2008

Κατηγορίες: βιβλία | Ετικέτες: , | Γράψτε σχόλιο

Το γεράκι της Μάλτας

Θεωρείται ένα από τα καλύτερα (ίσως το καλύτερο) έργο αστυνομικής λογοτεχνίας που γράφτηκε ποτέ. Έγινε κινηματογραφική επιτυχία από τον Τζων Χιούστον, με τον Χάμφρι Μπόγκαρτ στο ρόλο του σκληρού ντετέκτιβ Σαμ Σπέιντ. Το γεράκι της Μάλτας είναι ένα αστυνομικό με γρήγορη δράση, ζωντανή αφήγηση, πολλές ανατροπές και μια ιδιαίτερη «λύση» στο τέλος. Το βιβλίο ξεχωρίζει από άλλα παρόμοια του είδους, π.χ. τα έργα της Αγκάθα Κρίστι, που στο τέλος ο ήρωας αποκαλύπτει το δολοφόνο, αφού ψάχνει να τον βρει σε όλες τις υπόλοιπες σελίδες. Εδώ, ο Σαμ Σπέιντ γνωρίζει σχεδόν από την αρχή ποιος σκότωσε ποιον και προσπαθεί να ξεδιαλύνει τις αιτίες όλου αυτού του κουβαριού. Οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη με ιλιγγιώδεις ρυθμούς και στο τέλος, παρά τις προσπάθειές του να «διευθετήσει» το ζήτημα, τα πράγματα παίρνουν το δικό τους φυσικό δρόμο εξέλιξης.

Το γεράκι τς Μάλτας, ένα χρυσό αγαλματίδιο από την εποχή των Ναϊτών Ιπποτών, σκορπάει μυστήριο και θάνατο. Και η κοκκινομάλλα Μπρίτζιτ Ο’Σόνεσι είναι ο καταλύτης της υπόθεσης.

Το γεράκι της Μάλτας
Ντάσιελ Χάμετ
Μετάφραση: Ανδρέας Αποστολίδης
Εκδόσεις Μεταίχμιο 2011
Τίτλος πρωτοτύπου:
Dashiell Hammett, The Maltese Falcon, Alfred A. Knopf 1929

Κατηγορίες: βιβλία | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Μικρόβια και συμπεριφορά


Το εντερικό νευρικό σύστημα έχει χαρακτηριστεί ως «δεύτερος εγκέφαλος» καθώς διαθέτει ιδιαίτερη δομή, αυτονομία και λειτουργικότητα παρόμοια του κεντρικού νευρικού συστήματος. Στο περιοδικό Neurogastroenterology & Motility δημοσιεύτηκε ανασκόπηση για την αλληλεπίδραση της μικροβιακής χλωρίδας του εντέρου με τον άξονα έντερο-εγκέφαλος. Έμμεσες ενδείξεις στον άνθρωπο, αλλά κυρίως πειραματικές ενδείξεις σε ζώα δείχνουν ότι αλλαγές στη σύνθεση και στον πληθυσμό των βακτηρίων του εντέρου μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά με πολλούς τρόπους. Τέτοιου είδους επιδράσεις μπορεί να έχουν κλινική σημασία σε ψυχιατρικούς ασθενείς ή απλά να επηρεάζουν την καθημερινή ζωή μας.

Bercik, P., Collins, S. M. and Verdu, E. F. (2012), Microbes and the gut-brain axis. Neurogastroenterology & Motility. doi: 10.1111/j.1365-2982.2012.01906.x

Κατηγορίες: evidence based science, ιατρική, papers | Γράψτε σχόλιο

Επιστημονική απάτη

Το μεγάλο και έγκριτο περιοδικό Anaesthesia που εκδίδεται από το Association of Anaesthetists of Great Britain and Ireland ανακοίνωσε ότι αποσύρει συγκεκριμένες εργασίες και διαβεβαιώνει τους αναγνώστες ότι θα συνεχίσει να κρατάει ψηλά το επίπεδο των ερευνών που δημοσιεύει. Επίσης, δημοσιεύει τέσσερα πολύ καλά άρθρα σχετικά με το θέμα. Οι εργασίες που αποσύρονται είναι του Y. Fujii από το Πανεπιστήμιο του Τόκιο, ο οποίος φαίνεται ότι δημοσίευσε κατασκευασμένες εργασίες. Συνολικά ερευνήθηκαν 169 δημοσιεύματά του και βρέθηκε ότι τα δεδομένα τους αποκλίνουν σημαντικά από τον μέσο όρο των αναμενόμενων. Κάποιες από αυτές μάλιστα άπτονται των δικών μας ερευνών πάνω στη δια-διαφραγματική πίεση. Ύστερα από έρευνα του Πανεπιστημίου του Τόκιο, επιβεβαιώθηκε η υποψία και ο Fujii αποπέμφθηκε.

Πρόκειται για άλλη μια περίπτωση επιστημονικής απάτης. Κάποιοι χαίρονται γιατί όπως ισχυρίζονται τέτοια περιστατικά αποδεικνύουν την αναξιοπιστία της Επιστήμης. Προσωπικά πιστεύω ότι καθώς τέτοια φαινόμενα ανακύπτουν όλο και συχνότερα, αυτό δείχνει ότι η επιστημονική κοινότητα διαθέτει τους απαραίτητους ελεγκτικούς μηχανισμούς αυτοκάθαρσης.

Κατηγορίες: evidence based science, αναισθησιολογία, papers | Γράψτε σχόλιο

Τάρας Μπούλμπα

Ο Τάρας Μπούλμπα από τα παιδικά μου χρόνια ακόμα, μου άναβε τη φαντασία, όταν από τη βιβλιοθήκη του πατέρα μου, σε έκδοση ΒΙΠΕΡ με καλούσε. Είχα κοιτάξει το οπισθόφυλλο και ήξερα ότι ο Τάρας ήταν ένας τρομερός Κοζάκος. Ξεφύλλιζα το βιβλίο και από μέσα ξεπετάγονταν μάχες, αίμα, μίσος και δυστυχία. Κάτι με μαγνήτιζε να το διαβάσω, αλλά ο φόβος αυτών που θα ζούσα εκεί μέσα δεν με άφηνε.

Τα χρόνια πέρασαν και το βιβλίο, σε άλλη έκδοση, ξαναέπεσε στα χέρια μου. Ο πειρασμός ήταν μεγάλος: έχοντας ξεπεράσει τους παιδικούς ενδοιασμούς από καιρό, ρίχτηκα να το διαβάζω.

Ο Τάρας Μπούλμπα είναι ένας φρικτός άνθρωπος. Κυριολεκτικά ατρόμητος, νομάς, πανέξυπνος, σκληρός, παρορμητικός και απύθμενα πεισματάρης. Είναι ένας Κοζάκος γέννημα-θρέμα της ουκρανικής γης, που ζει από τον πόλεμο και για τον πόλεμο. Όταν δεν πολεμάει, πίνει. Ο αγάπη του για την πατρίδα και την ορθόδοξη χριστιανική πίστη τον φτάνει στα άκρα, ακόμα και να σκοτώσει τον πολυαγαπημένο γιο του ή να σκοτωθεί για να σώσει τον άλλο του γιο.

Δεν έχω ξανασυναντήσει τέτοια καταιγιστική γραφή σαν του Νικολάι Γκόγκολ. Όλο το βιβλίο είναι ένας πόλεμος. Πραγματικός, αλλά κυρίως πόλεμος συναισθημάτων. Ο πατριωτισμός, η πίστη, η πατρική αγάπη, ο έρωτας μάχονται αναμεταξύ τους. Και νικάει ο θάνατος.

Τάρας Μπούλμπα
Νικολάι Γκόγκολ
Μετάφραση: Άρης Αλεξάνδρου
Εκδόσεις Γκοβόστη 1973 & ΔΟΛ 2009

Κατηγορίες: βιβλία | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Υπερδοσία!

-Πόσες κιθάρες μπορούν να χωρέσουν σε ένα θέατρο; Πενήντα; Εκατό; -Μάλλον ακόμη περισσότερες.

-Πόσες προσπάθειες μηνών χρειάζονται για να εκτεθείς με αξιοπρέπεια στο κοινό; Στον εαυτό σου; -Αμέτρητες.

-Πόση δουλειά απαιτείται για να οργανώσεις μια συνάντηση δέκα ορχηστρών σε ένα σημείο, από όλη την Ελλάδα; -Πολλή και ανεκτίμητη.

-Πόσες μελωδίες χωρούν στον εγκέφαλό σου πριν αυτός ξεχειλίσει από ευφορία και έκσταση; Μία; Δέκα; -Ύστερα από το πρώτο λεπτό που θα αρχίσει η μουσική δεν έχει σημασία.

Σήμερα η Αντωνιάδειος Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών της Βέροιας γέμισε νεανικές φιλοδοξίες, προσπάθειες και μουσικές εκτελέσεις. Τόσος συμπυκνωμένος πολιτισμός σε ένα τόσο μικρό χώρο. Συγχαρητήρια σε όλους!

Κατηγορίες: μουσική, πολιτισμός | Γράψτε σχόλιο