Ιστολόγιο Ιωάννη Σάββα

Οι Αδερφοφάδες του Νίκου Καζαντζάκη

βαθμολογία: 5 από 5 αστέρια

Ο Νίκος Καζαντζάκης, ο μεγαλύτερος Έλληνας συγγραφέας της εποχής μας, στήνει ένα μυθιστόρημα με όλα τα στοιχεία της κοσμοθεωρίας του: Θεός, Μαμωνάς, Χριστός, Άνθρωπος, κομμουνισμός, έρωτας, θάνατος. Η συνταγή που δένει όλα αυτά τα στοιχεία μαζί είναι η Ευθύνη και ο συνεχής Αγώνας για να σταθεί ο Άνθρωπος στα πόδια του και να τελέψει το μεγάλο βάρος: να μη ντροπιαστεί! Οι χαρακτήρες -σε όποια πλευρά κι αν βρίσκονται- γίνονται μεγαλειώδεις, οι περιγραφές ζωντανεύουν, τα οράματα μπλέκουν με την πραγματικότητα και ο Άνθρωπος γίνεται Θεός. Η σκληρή, χωματένια, στεγνή κρητικιά γλώσσα που διατρέχει όλο το κείμενο (πολύ λιγότερο βέβαια από άλλα έργα του συγγραφέα) τού προσδίδει ένα ανυπέρβλητο χαρακτηριστικό: κάνει τις ιδέες αθάνατες, πάει να πει: ανθρώπινες.

Με δυσκολία διαβάζεται το βιβλίο: οι λέξεις φέρουν ένα ειδικό βάρος που πρέπει να σηκώσεις ως πάνω για να ξεζουμίσεις το νόημά τους. Τα τραχιά, απογυμνωμένα συναισθήματα μπουκώνουν την ψυχή που πλαντά. Τα πανανθρώπινα πάθη, η προαιώνια ταλάντεψη της μαϊμουδένιας καρδιάς ανάμεσα στο καλό και το κακό κάνουν το σπλάχνο του αναγνώστη να βογκά. Και σε πολλά σημεία τα μελίγγια ξεστελιώνονται και αφήνουν κρουνούς τα δάκρυα να τρέχουν.

Goodreads

’55 του Θωμά Κοροβίνη

βαθμολογία: 1 από 5 αστέρια

Τα φρικτά γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1955 στην Κωνσταντινούπολη είναι ένα κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας, για το οποίο λίγα ξέρουμε και ακόμα λιγότερο μιλάμε. Ο Θωμάς Κοροβίνης στο ΄55 καταπιάνεται με αυτά τα γεγονότα και στήνει μια αφήγηση. Δεν μπορώ να το χαρακτηρίσω μυθιστόρημα (όπως κάνει ο εκδότης), αφού δεν έχει πλοκή και ήρωες. Έχει βέβαια στοιχεία μυθοπλασίας, με κεντρικό θέμα το ΄55, αλλά στην ιστορία μπλέκει και πολλά ιστορικά, πολιτισμικά, εθνολογικά, λαογραφικά, ανθρωπολογικά, θρησκευτικά και πολλά άλλα στοιχεία. Η έλλειψη ροής ίσως να προσπαθεί ζωντανέψει την αφήγηση μιας ηλικιωμένης Πολίτισσας, της Μαρίκας της Ταταυλιανής. Όμως, αυτή η αφήγηση γίνεται κουραστική με το μπρος-πίσω του χρόνου, τις πάμπολλες υποσημειώσεις-μεταφράσεις των τουρκικών φράσεων και τις αρκετές επαναλήψεις των γεγονότων. Είναι ένα συνονθύλευμα ιστορίας, ταξιδιωτικού οδηγού, χρονογραφήματος, αφηγήματος και προσωπικών εμπειριών.

Το βιβλίο θα μπορούσε να δικαιώσει την ανάγνωσή του με το τέλος του: το τελευταίο «κεφάλαιο» είναι πολύ όμορφο, αλλά τελειώνει με μια επίγευση αλυτρωτισμού, που δεν μου άρεσε καθόλου.

Goodreads

Περί φωτίσεως του José Saramago
βαθμολογία: 2 από 5 αστέρια

Το Περί φωτίσεως είναι ένα μυστηριώδες, σκοτεινό, συνωμοτικό βιβλίο. Προφανώς συνέχεια του Περί τυφλότητος, η ιστορία διαδραματίζεται στην ίδια φανταστική χώρα. Οι κρατικοί θεσμοί κλονίζονται από ένα αδιανόητο γεγονός. Τα θεμέλια του κράτους τρίζουν. Αλλά το σύστημα κρατάει καλά.

Στη σύλληψή του το Περί φωτίσεως είναι ένα αξιόλογο βιβλίο. Η καφκική αγωνία και η σαρκαστική ειρωνεία συνδυάζονται με την πολιτική σκέψη του συγγραφέα σε μια αφήγηση στυγνή.

Η γνωστή αδιάκοπη γραφή του Saramago, η απουσία στίξης, οι μονοκόμματοι διάλογοι γίνονται κουραστικοί. Αυτό το είδος γραφής ταίριαζε στο κατά Ιησούν Ευαγγέλιον, αλλά εδώ μοιάζουν απόκοσμοι. Ίσως σαν την πολιτεία που περιγράφει ο συγγραφέας.

Goodreads